İboş Ali Ağa

İboş Ali Ağa,1891 yılında Adana’da dünyaya geldi.          

Adana’nın En Eski Bağlama Üstadı olan İboş Ali Ağa, Ali Limoncu, SelahattinSarıkaya,Mustafa    Canan ve daha birçok saz sanatçısını yetiştirerek Adana’ki Halk Müziğine emeği geçmiştir.         

Zamanında yöre türkülerini plak yaptığı söylenir. Tamburacı Osman Pehlivan’nın yakın dostu olan İboş Ali Ağa, “Hey onbeşli”, “Kalenin üstü direk”, “Et aldım dirheminen” türkülüeri ile şöhret olmuş. “Şu giden kimin kızı”, “Sarı kavun dilimi” türkülerini derleyip Türk Halk Müziği repertuarına kazandırmış ve 1959 yılında Adana’da vefat etti.

Halil Atılgan’nın “Zile Türkü Sözlerinde Edebi Estetik, Söz Yanlışlıkları ve Haksız Sahiplenmeler ” isimli araştırma yazısında “Hey onbeşli”  türküsü için yazdıkları çok önemli:       

“Benim araştırmalarıma göre türkü 1315’liler tertibiyle Tokat’ta askerlik yapan Adanalı İboş Ali’nin  yavuklusu Hediye’ye yaktığı yakımdır. İboş Ali küçük yaşta bağlama çalmaya başlar. Askere gidinceye kadar Adana’nın en iyi bağlama çalanlarından biri olur. Arabacı Topal Selahattin’in kızı Hediye’ye aşıktır.           

Tokat’a askere gitme arifesinde yavuklusundan ayrılan İboş Ali Hediye’ye bu türküyü yakar. Türkü Tokat’ta ünlenir, dillere destan olur. Askerlikten sonra Adana’ya gelen İboş Ali türküyü öğrencisi Ali Limoncu’ya öğretir. Ali Limoncu ustasından öğrendiği bu türküyü çeşitli meclislerde çalar okur.”      

“1952 yılında Muzaffer Sarısözen’in düzenlemiş olduğu Ankara’daki Adanalılar gecesinde türkü Ali Limoncu tarafından çalınır okunur ve Sarısözen tarafından notaya alınır.” 

Bu türkünün İboş Ali Ağa tarafından Topal Selahattin’in kızı Hediye’ye yakıldığının hikâyesini Ali Limoncu, Abdurrahman Yağdıran, Mustafa Canan ve Erol Aktı’dan müteakip defalar anlatmışlar ve ileri nesillere taşımışlar.       

Abdurrahman Yağdıran Anlatıyor

Hey Onbeşli türküsünün en canlı şahidi Adana’nın en eski halk Müziği derleyicisi ve sanatçısı Abdurahman Yağdıran’dır. Yağdıran, türkünün Muzaffer Sarısözen tarafından notaya alındığını ve İboş Ali Ağa türküyü Tokat’ta bestelediği için Tokat türküsü olarak TRT kayıtlarına geçtiğini defalarca bana anlattı.

1952 yılında Muzaffer  Sarısözen’in düzenlemiş olduğu Ankara’daki Adanalılar gecesinde türkü Ali Limoncu tarafından çalınır okunur ve Sarısözen türküyü çok beğenir ve tarafından notaya aldı.

Türküde sözü geçen “Hediye”, şimdiki Seyhan Oteli’nin arkasında ahşap bir evde oturan Hediye Hanım, besteyi yapan İboş Ali Ağa ve türküyü günümüze aktaran Ali Limoncu’dur. Türkünün kahramanlarının özelliği Adanalı olması. Türkünün ifade edildiği yer; Tokat. Artık siz karar verin Adana türküsü mü? Yoksa Tokat türküsü mü? Bu araştırmada emeği geçen Halil Atılgan ve Erol Atkı’ya şükran borcumuz var.